Bir aile için kaç metrekare ev yeterli, plan nasıl kurulmalı?

Herkese uyan bir metrekare yoktur. Dört kişilik bir aile iyi planlanmış bir tek katlı evde rahat ederken, kötü planlanmış daha büyük bir evde sürekli yer arayabilir. Yeterli büyüklüğü evde kaç kişinin yaşayacağı, günün nasıl geçtiği, misafir ve kışlık erzak gibi alışkanlıklar ve ısıtmaya ne kadar ayırmak istediğiniz belirler. Bu yüzden önce ihtiyaç listesini, sonra planı, en son metrekareyi konuşmak gerekir.

Metrekareyi büyüten ve küçülten şeyler

Bir evin büyüklüğünü konuşurken iki farklı sayı karıştırılır:

Brüt alan: Duvarlar, merdiven ve şaftlar dahil toplam alan. Ruhsatta, teklifte ve imar hesabında bu sayı geçer.
Net alan: Gerçekten kullandığınız oda içi alanlar. Duvar kalınlığı ve merdiven yüzünden brütten belirgin biçimde küçüktür.

Bir teklif ya da ilan okurken hangi sayının yazıldığını mutlaka sorun. “Brüt 140” ile “net 140” arasında bir oda farkı olabilir.

Metrekareyi büyüten ihtiyaçlar genellikle bellidir: her çocuğa ayrı oda, birlikte yaşayan büyükanne ya da büyükbaba, sık gelen misafir, evden çalışma, kiler ve depo. Küçültenler de bellidir: açık mutfak ve oturma alanı, koridorsuz plan, ortak kullanılan bir çalışma köşesi. Hangi ihtiyacın gerçekten sizin olduğuna karar vermek, mimarla yapacağınız ilk konuşmanın konusudur.

Bir de yasal sınır vardır: arsanıza yapılabilecek toplam alanı imar durumu belirler. Ailenin istediği metrekare, arsanın izin verdiğinden büyükse plan bu sınıra göre yeniden kurulur.

Planı ailenin günlük düzenine göre kurmak

İyi bir plan, metrekareyi akıllıca kullanır. Kâğıda dökmeden önce şu soruları ailece cevaplayın:

Gün nasıl geçiyor? Kim erken kalkıyor, kim geç yatıyor? Yatak odalarını oturma ve mutfak bölümünden ayırmak, herkesin birbirini rahatsız etmeden yaşamasını sağlar. Mimarlar buna gündüz ve gece bölgesi der.
Mutfak evin neresinde olmalı? Ailenin çoğu vaktini mutfakta geçiriyorsa, mutfak salondan kopuk küçük bir oda olmamalı; ışık alan, bahçeye ya da avluya bakan bir yerde olmalı.
Islak hacimler bir arada mı? Banyo, tuvalet ve mutfağı birbirine yakın ya da üst üste koymak tesisatı kısaltır; hem yapımı hem ileride arızayı kolaylaştırır.
Kaç banyo gerekir? Kalabalık bir ailede sabah sırası, ikinci bir tuvaletle çözülür. Bu küçük alan, büyük bir salondan daha çok işe yarayabilir.
Yaşlılar ve ileriki yıllar: Yaşlı bir aile üyesi varsa ya da evde yaşlanmayı düşünüyorsanız, giriş katında en az bir yatak odası ve ona yakın bir banyo planlayın.
Depolama: Gömme dolap, merdiven altı ve kiler, eşyanın odaları doldurmasını önler. Depolama planlanmayan evde odalar zamanla depoya döner.

Bir de ölçü konusu var: oda sayısı kadar odaların biçimi de önemlidir. Kapısı, penceresi ve radyatörü yanlış yerde olan bir yatak odasına dolap ve yatak sığmayabilir. Mimardan mobilyalı plan isteyin; yatak, dolap, yemek masası ve koltuğun nereye konacağı çizimde görünsün. Kâğıt üzerinde büyük görünen bir salonun, kapılar ve geçiş yolları yüzünden aslında küçük bir köşeye sıkıştığını böyle fark edersiniz.

Bu soruların cevabı bir ihtiyaç listesine dönüşünce, mimar aynı metrekareye iki ya da üç farklı plan önerebilir. Karşılaştırmak, tek bir planı beğenmekten çok daha öğreticidir.

Büyük ev her zaman daha iyi değildir

Her fazla metrekare, inşaatta bir kez, ısıtmada ve bakımda her yıl ödenir. Kullanılmayan bir misafir odası kış boyunca ya ısıtılır ya da soğuk kalıp nem toplar. Çatı, cephe boyası ve temizlik de alanla birlikte büyür.

Gelecek için yer bırakmak istiyorsanız, bunu fazladan oda yaparak değil, doğru projeyle yapın. Örneğin ileride üstüne kat çıkmayı düşünüyorsanız, bunun statik projede baştan hesaplanması ve imar durumunun buna izin vermesi gerekir. Sonradan, hesapsız eklenen bir kat binayı zayıflatır; bu konuda mevcut binaya kat ilavesi yazısına bakabilirsiniz.

Somut bir karşılaştırma fikir verebilir: KTC Yapı, Tokat Merkez’de 110 m² tek katlı bir bahçe evini anahtar teslim yaptı; Erbaa’daki 125 m² oturumlu, iki daireli iki katlı konutu ise MR İnşaa Yapıları ile birlikte anahtar teslim yaptı. Aynı bölgede bile ihtiyaca göre çok farklı çözümler çıkar.

Tokat’ta plan kurarken yerel alışkanlıklar

Tokat’ta ev planını büyük şehirdeki bir daireden ayıran birkaç şey vardır:

Kış ve giriş: Karlı ve çamurlu aylarda, kapıdan doğrudan salona girilen planlar soğuğu ve çamuru içeri taşır. Küçük bir rüzgârlık ya da ayakkabılık, evin geri kalanını korur.
Kiler ve kışlık hazırlık: Bahçesi, bağı ya da tarlası olan ailelerde salça, turşu, kurutmalık ve odun için serin, kuru bir yer gerekir. Bu ihtiyaç plana baştan girmezse balkon ya da merdiven altı dolar.
Güneş ve yön: Oturma alanını ve mutfağı güneş alan cepheye, depo ve ıslak hacimleri gölge cepheye koymak kış konforunu belirgin biçimde artırır.
Bahçe ile bağlantı: Bahçe işi yapan bir aile için mutfaktan ya da arka kapıdan bahçeye kolay çıkış, büyük bir salondan daha çok kullanılır.

Isıtma tercihi de planı etkiler. Sobalı bir evde sobanın konacağı oda ve baca yeri, kombili ya da merkezi sistemli bir evde kazan yeri ve tesisat güzergâhı baştan çizime girmelidir. Sonradan duvar delerek baca açmak hem zor hem de tehlikeli olabilir.

Bu konularda kendi köyünüzün ya da mahallenizin alışkanlıklarını mimara anlatın; çizim ancak bu bilgiyle size uyar.

Sık yapılan hatalar

Metrekareyi komşunun evine ya da bir ilana bakarak belirlemek.
Brüt ve net alanı karıştırıp teklifleri yanlış karşılaştırmak.
Yılda birkaç kez kullanılan misafir odası için kalıcı alan ve ısıtma yükü almak.
Depolamayı, kileri ve girişi plana koymayıp sonradan eşyaya yer aramak.
Yaşlı aile üyeleri için giriş katında yatak odası ve banyo düşünmemek.
İleride kat çıkma fikrini projede hesaplatmadan “sonra bakarız” demek.