Şantiye şefi zorunlu mu, ne iş yapar?

Evet, ruhsat alınarak yapılan binalarda bir şantiye şefi bulunması zorunludur ve ruhsat başvurusunda şantiye şefinin taahhüdü istenir. Şantiye şefi, inşaatın sahada projeye, ruhsata ve mevzuata uygun yürütülmesinden sorumlu mühendis, mimar ya da yetkili teknik kişidir. Denetim kuruluşu belirli aşamalarda kontrol ederken, şantiye şefi işin her gününü yönetir. İyi bir şantiye şefi, ev sahibinin sahadaki gözü ve kulağıdır.

Şantiye şefi ile yapı denetim arasındaki fark

Bu iki rol sık karıştırılır, ama farklıdır:

	Şantiye şefi	Yapı denetim kuruluşu
Kimin yanında	İşi yapan tarafta	Bakanlığın sistemiyle görevlendirilir, bağımsızdır
Sahada ne zaman	İşin yürüdüğü her aşamada	Belirli kontrol aşamalarında
Ana görevi	İşi doğru yaptırmak	İşin doğru yapıldığını denetlemek
Kayıt	Şantiye defteri ve günlük işler	Denetim tutanakları ve raporlar

Yapı denetimin görevlerini yapı denetim firması ne yapar yazısında ayrıca anlattık. İkisi birbirinin yerine geçmez; iyi bir şantiyede ikisi birlikte çalışır.

Şantiye şefi sahada ne yapar

Şantiye şefinin işi, kâğıttaki projeyi sahada doğru bir yapıya dönüştürmektir. Gündelik işleri genel olarak şunlardır:

Aplikasyon ve kot: Binanın arsaya doğru yere ve doğru kotta oturduğunu kontrol eder.
Kalıp ve donatı: Beton dökülmeden önce kalıbın ve demirin projeye uygunluğunu kontrol eder, denetim kuruluşunu çağırır.
Beton dökümü: Betonun sınıfını, döküm sırasını, sıkıştırılmasını ve kürünü takip eder.
İş sırası: Kaba inşaat, tesisat, yalıtım ve ince işlerin doğru sırayla yapılmasını sağlar. Sıva atıldıktan sonra tesisat için duvar kırılması gibi israfları önler.
Şantiye defteri: Yapılan işleri, önemli kararları ve sorunları kayda geçirir.
İş sağlığı ve güvenliği: İskele, korkuluk, kazı ve elektrik gibi konularda önlemlerin alınmasını takip eder.
Ekip ve malzeme: Ustaların ve taşeronların işini koordine eder, gelen malzemenin projeye uygunluğuna bakar.

Bir hata fark ettiğinde işi durdurmak da şantiye şefinin görevidir. Yanlış bağlanmış bir demir, beton dökülmeden düzeltilirse birkaç saatlik iştir; döküldükten sonra büyük bir sorundur.

Kim şantiye şefi olabilir, kaç işe bakabilir

Şantiye şefliği, yapının sınıfına ve büyüklüğüne göre inşaat mühendisi, mimar ya da belirli şartlarda tekniker ve teknik öğretmenler tarafından yapılabilir. Bir şantiye şefinin aynı anda kaç işe bakabileceği ve hangi büyüklükteki yapıda kimin şef olabileceği yönetmelikle sınırlandırılmıştır.

Bu sınırların amacı, şantiye şefinin gerçekten sahada olmasıdır. Ev sahibi olarak şunu sorun: “Şantiye şefimiz kim, haftada kaç kez sahada?” Adı kâğıtta olan ama sahayı hiç görmeyen bir şef, hem kanunun hem sizin beklediğiniz şey değildir. Güncel şartları, ruhsat aşamasında belediyeden ya da il özel idaresinden öğrenebilirsiniz.

Şantiye şefi kimin adına çalışır

Şantiye şefi, yapım işini üstlenen taraf adına çalışır; müteahhitle yapılan bir işte genellikle müteahhidin görevlendirdiği kişidir. Ama sorumluluğu yalnızca işverene karşı değildir: projeye ve mevzuata aykırı bir uygulamadan kanun karşısında kendisi de sorumludur. Bu nedenle iyi bir şantiye şefi, “patron öyle istedi” diyerek kolon küçültmez, demir azaltmaz. Ev sahibi için bu bir güvencedir: sahada, işin hızından ve maliyetinden önce güvenliği düşünmek zorunda olan biri vardır. Şefin uyarılarını işi yavaşlatan itirazlar olarak değil, sonradan çok daha pahalıya çıkacak hataların önceden haber verilmesi olarak görün.

Ev sahibi açısından iki konu sözleşmede açıkça yazılmalıdır:

Şantiye şefinin kim olacağı ve ücretini kimin ödeyeceği. Anahtar teslim bir işte bu genellikle müteahhidin kapsamındadır, ama varsaymak yerine yazdırın.
Şefin değişmesi durumunda ne olacağı. Şef ayrılırsa yeni şefin görevlendirilmesi ve idareye bildirilmesi gerekir; bu sürede kritik imalatlar yapılmamalıdır.

Kendi evini kendisi yaptıran, yani müteahhitsiz çalışan ev sahiplerinin durumu farklıdır. Bu durumda şantiye şefini ve diğer sorumlulukları kimin üstleneceğini, ruhsat başvurusundan önce idareye sorun.

Ev sahibi şantiye şefiyle nasıl çalışmalı

Tanışın. İşin başında şefin adını, telefonunu ve sahaya gelme düzenini öğrenin.
Önemli aşamaları takvime koyun. Temel betonu, döşeme dökümleri, çatı ve tesisat aşamalarında sahada olmaya çalışın ya da şeften fotoğraf isteyin.
Değişiklik isteğini ona iletin. Projede değişiklik istiyorsanız ustaya değil, şantiye şefine söyleyin; o da mühendislik ve izin tarafını değerlendirir.
Kayıt isteyin. Önemli kararları ve değişiklikleri yazılı ya da mesajla teyit edin.
Soru sorun. Anlamadığınız bir uygulamayı sorun. Doğru yapılan bir işin açıklaması kolaydır.

Yurt dışında yaşayan ya da sahaya sık gelemeyen ev sahipleri için şantiye şefinin düzenli bilgi vermesi, işi uzaktan takip etmenin en sağlam yoludur.

Tokat’ta şantiye şefliğinin ağırlığı

Tokat’ta iki koşul şantiye şefinin işini ağırlaştırır: deprem ve kış. Kuzey Anadolu Fayı’nın geçtiği bir ilde donatı ve beton işçiliği hayati önemdedir. İç kesimlerde ve yüksek yerlerde ise soğuk havada beton dökümü, kürü ve kalıp alma zamanı özel dikkat ister.

KTC Yapı, Turhal’da 300 konutluk yerleşkede ve Şeker Fen Lisesi gibi okul projelerinde ana yükleniciye bağlı olarak proje yönetimi ve şantiye şefliği yaptı. Küçük bir evde de büyük bir şantiyede de ilke aynıdır: her aşama sahada görülür, kayda geçer ve proje dışına çıkılmaz.

Sık yapılan hatalar

Şantiye şefini yalnızca ruhsat için imza atan biri olarak görmek.
Şefin sahaya ne sıklıkla geldiğini hiç sormamak.
Projedeki değişiklikleri şefe sormadan doğrudan ustaya yaptırmak.
Beton dökümünden önce donatı kontrolünü atlamak.
Şantiye defterini ve kayıtları önemsememek.
İskele ve kazı güvenliği gibi konuları “bizim usta bilir” diye geçiştirmek.