Erbaa'da müstakil ev yaptırırken nelere dikkat edilmeli?

Erbaa’da ev yaptırırken üç konu diğerlerinden önce gelir: deprem, zemin ve su. Kuzey Anadolu Fayı Kelkit vadisi boyunca ilçeden geçer; vadi tabanındaki arsalarda zemin yumuşak ve yeraltı suyu yüksek olabilir; iklim ise iç kesimlere göre ılıman ama yağışlıdır. Bu üçünü zemin etüdü, yönetmeliğe uygun statik proje ve iyi bir su yalıtımı ile baştan çözen bir ev, uzun yıllar sorunsuz oturulur.

Deprem: fay hattına yakın olmak ne demek

1942 Niksar–Erbaa depremi bölgede ağır hasara yol açmıştı. Bu, ilçede ev yapılamayacağı anlamına gelmez; doğru yapılması gerektiği anlamına gelir. Bugünkü Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, binanın taşıyıcı sistemini arsanın konumuna ve zemin sınıfına göre hesaplatır.

Sizin yapmanız gerekenler:

Arsanızın konumunu AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda inceleyin. Değerleri projeye aktarmak inşaat mühendisinin işidir.
Arsanın fay zonuna ne kadar yakın olduğunu, varsa yerel kısıtları belediyenin imar müdürlüğüne sorun. Bazı alanlarda ek inceleme istenebilir.
Statik projenin bu arsa için hesaplandığından emin olun. Başka bir arsanın projesini “aynısını yapalım” diye kullanmak deprem bölgesinde kabul edilemez.

Fay hattına yakın arsalar konusunu Erbaa ve Niksar’da fay hattına yakın arsa yazısında ayrıntılı anlattık.

Zemin: vadi tabanı ile yamaç aynı değil

Kelkit vadisinin düz kesimleri tarım için verimlidir ama bina için her zaman rahat değildir. Nehir taşıması alüvyon zeminler gevşek olabilir, yeraltı suyu yüzeye yakın çıkabilir. Yamaçtaki arsalarda ise eğim, dolgu ve yüzey suyu ayrı bir dikkat ister.

Zemin etüdü bu soruların cevabını verir:

Zeminin taşıma gücü nedir, hangi derinlikte sağlam tabaka başlar?
Yeraltı suyu hangi seviyede, mevsime göre değişiyor mu?
Hangi temel türü uygun: tekil, sürekli ya da radye temel? Zemin iyileştirmesi gerekiyor mu?

Bu sorulara “komşu evde sorun çıkmadı” diye cevap vermeyin. İki komşu parselin zemini bile farklı olabilir. Etüdün neden zorunlu olduğunu zemin etüdü yazısında bulabilirsiniz.

Su ve nem: yağışlı iklimin evden istedikleri

Kuzey ilçelerde yağış, iç kesimlere göre fazladır. Bir evin ömrünü kısaltan sorunların çoğu da sudan gelir: zemin katta rutubet, duvar dibinde küf, çatı kenarında akıntı. Bunlar sonradan çözülmesi zor, baştan önlenmesi kolay sorunlardır.

Subasman: Zemin kat döşemesini toprak seviyesinden yeterince yukarıda tutmak, yağmur suyunun ve toprak neminin içeri girmesini zorlaştırır.
Temel su yalıtımı: Temel ve bodrum duvarları, yeraltı suyuna ve toprak nemine karşı yalıtılmalıdır. Bu iş toprak geri doldurulduktan sonra yapılamaz.
Drenaj: Temel çevresine döşenen drenaj borusu ve çakıl, suyu evin dibinden uzaklaştırır. Ayrıntısı subasman ve drenaj yazısında.
Çatı ve oluk: Saçak boyu, oluk kapasitesi ve inen suyun nereye boşaltıldığı, cephenin ve temelin ömrünü belirler.
Dere kenarı: Arsanız dere ya da ırmak yatağına yakınsa, taşkın riskini ilgili kurumlara sorun ve zemin kotunu buna göre belirleyin.

Evi iklime göre yerleştirmek

Aynı plan, arsada nasıl döndürüldüğüne göre farklı bir ev olur. Proje aşamasında mimarla şunları konuşun:

Güneş: Oturma odası ve mutfak güneyi ve doğuyu görürse, kışın güneşten ısı alır, gündüz daha az aydınlatma gerekir.
Rüzgâr ve yağmur: Yağmuru en çok alan cepheye geniş saçak, kapı üstüne sundurma koymak, hem cepheyi hem girişi korur.
Bahçe ve teras: Yağışlı günlerde de kullanılabilecek üstü kapalı bir teras ya da sundurma, bu iklimde evin en çok kullanılan yeri olabilir.
Bahçe eğimi: Bahçe zemini evden dışarı doğru eğimli olmalı; yağmur suyu duvar dibinde toplanmamalıdır.

Bunların hiçbiri pahalı kararlar değildir. Ama ev bittikten sonra değiştirilemezler, bu yüzden proje masasında konuşulmaları gerekir.

İlçenin günlük gerçekleri

Erbaa’nın bir kısmı belediye sınırları içinde, köyler ise genellikle il özel idaresinin yetkisindedir. Arsanızın hangisine bağlı olduğunu imar durumunu almadan önce öğrenin. İlçede meyve bahçeleri ve tarım arazileri yaygındır; tapuda “tarla” yazan bir parselde konut için ayrıca izin gerekir ve her arazide verilmez. Bahçenizdeki ağaçları korumak istiyorsanız, evin parseldeki yerini ve temel kazısının kök bölgesine etkisini projede düşünün.

Bahçede ileride bir depo, kümes ya da ahır yapmayı düşünüyorsanız, bunu evin vaziyet planında şimdiden gösterin. Sonradan eklenen yapılar hem izin hem de ev ile arasındaki mesafe açısından sorun çıkarabilir.

İklim yumuşak olsa da kışın don olayları görülür. Beton dökümü ve dış cephe işlerini yağışın az, don riskinin olmadığı döneme planlamak, işin kalitesini doğrudan etkiler.

KTC Yapı, ilçede 125 m² oturumlu, iki katlı ve iki daireli bir konutu MR İnşaa Yapıları ile birlikte anahtar teslim yaptı ve Ocak 2025’te sahibine teslim etti. Erbaa’daki konut sayfasında kaba inşaattan teslime kadar fotoğraflarını görebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Zemin etüdünü atlamak ya da başka bir parselin raporuyla yetinmek.
Statik projeyi arsanın konumuna göre değil, hazır bir plana göre yaptırmak.
Temel su yalıtımını ve drenajı “gerek yok” diyerek atlamak.
Zemin kat döşemesini bahçe seviyesine çok yakın yapmak.
Tarla vasıflı parselde izin almadan inşaata başlamak.
Oluk suyunu doğrudan temel dibine boşaltmak.

Başlarken elinizde ada-parsel bilgisi, tapu kaydı ve arsanın birkaç fotoğrafı olsun. Bir inşaat mühendisi bunlara bakarak hangi etütlerin gerektiğini ve sıranın nereden başlayacağını size söyleyebilir.