Sanayi sitesinde dükkân ya da atölye yaptırmak

Sanayi sitesinde atölye yaptırmak, boş bir arsaya bina yapmaktan biraz farklıdır: Parselinizin ölçüsü, cephe hizası, yüksekliği ve çoğu zaman cephe görünüşü baştan bellidir. Sizin işiniz, bu sınırların içinde kendi mesleğinize uygun bir yapı kurmaktır. Bunun için önce sitenin ve imar planının kurallarını öğrenin, sonra atölyede ne yapılacağını yazın; projeyi bu ikisinin buluştuğu yerde çizdirin.

Sitenin kuralları, imarın kuralları

Sanayi sitelerinin çoğu bir kooperatif ya da site yönetimi tarafından kurulur ve bütün parseller için ortak bir düzen öngörülür. Bu yüzden iki ayrı kural setiyle karşılaşabilirsiniz:

İmar planı ve imar durumu: Parselin kullanım amacı, yapı yaklaşma mesafeleri, kat adedi ve yükseklik belediyenin imar müdürlüğünden öğrenilir. Bunlar yasal sınırlardır; site yönetimi de bunları değiştiremez. Ayrıntısı imar durumu belgesi yazısında.
Site yönetiminin ya da kooperatifin kararları: Ortak cephe tipi, kepenk rengi, tabela düzeni, ortak duvarlar ve altyapı bağlantıları. Bazı sitelerde bütün dükkânlar için tek bir tip proje bulunur.

Arsa payı ya da tapu durumunu da kontrol edin. Kooperatiften alınan bir yerde tapunun hangi aşamada olduğu, ruhsat başvurusunu kimin yapacağını etkiler. Hisseli bir tapuda durum ayrıca karışabilir; hisseli arsaya yapı yazısı bu konuda yol gösterir.

Atölyenin ihtiyacını yazın

Aynı sitede yan yana duran bir oto tamircisi, bir mobilya atölyesi ve bir yedek parça dükkânı birbirinden çok farklı yapılar ister. Projeyi çizen mühendise şunları söyleyin:

Yük: Ağır tezgâh, pres, kaynak masası ya da yerde duran makineler var mı? Zemin betonunun kalınlığı ve donatısı buna göre belirlenir.
Tavan vinci veya kaldırma: Motor indirmek, sac taşımak için vinç kullanılacaksa taşıyıcı sistem baştan buna göre hesaplanır. Sonradan duvara ya da çatıya vinç asmak tehlikelidir.
Elektrik gücü: Kaynak makineleri ve atölye tezgâhları ciddi güç çeker. Elektrik projesi ve dağıtım şirketinden alınacak güç, makine listesine göre planlanmalıdır.
Havalandırma ve toz: Boya, kaynak dumanı, ahşap tozu ve egzoz gazı dışarı atılmazsa hem sağlığı hem komşuları etkiler.
Asma kat: Ofis ya da depo için asma kat istiyorsanız, bunun imar kurallarına göre yapılıp yapılamayacağını ve hangi yükü taşıyacağını baştan sorun.
Kanal ve çukur: Araç bakımı için muayene çukuru yapılacaksa, yeri ve su yalıtımı temelle birlikte çözülmelidir.

İzin ve yapım sırası

İmar durumu ve site kuralları belgelenir.
Zemin etüdü yaptırılır. Sanayi siteleri genelde düz arazilere kurulur ama düz arazi her zaman sağlam zemin demek değildir.
Projeler hazırlanır: mimari, statik, elektrik, mekanik. Tip proje varsa sizin ihtiyacınıza göre uyarlanır.
Yapı ruhsatı belediyeden alınır; yapı denetim firması işe başlar.
Temel, taşıyıcı sistem ve çatı yapılır. Çelik ya da betonarme olabilir; geniş, kolonsuz bir atölye isteniyorsa çelik çoğu zaman öne çıkar.
Zemin betonu, kepenk, tesisat ve iç işler tamamlanır.
Yapı kullanma izni (iskân) alınır. Ardından işyeri açma ve çalışma ruhsatı için belediyeye başvurulur.

İskânı alınmamış bir atölyede işyeri açma ruhsatı, elektrik aboneliği, sigorta ve kredi işlerinde sorun yaşanabilir. Bu yüzden son adım ertelenmemelidir.

Sitede birden fazla parsel aynı anda yapılıyorsa, komşu parsel sahipleriyle birlikte hareket etmek işi kolaylaştırabilir. Ortak duvarın kimin tarafından ve hangi sırayla yapılacağı, kazıların birbirini nasıl etkileyeceği ve şantiye girişlerinin nasıl paylaşılacağı baştan konuşulursa, iki şantiye birbirinin önünü kesmez. Bu tür anlaşmaları sözlü bırakmayın; kısa da olsa yazıya geçirin.

Dükkân mı, atölye mi: aradaki fark

Satış yapılan bir dükkân ile üretim ya da tamir yapılan bir atölye, aynı sitede yan yana olsa da farklı ihtiyaçlar taşır. Dükkânda vitrin, müşteri girişi, raf düzeni ve aydınlatma öne çıkar; zemin ve elektrik yükü genellikle sınırlıdır. Atölyede ise ağır makine, yüksek elektrik gücü, havalandırma, ses ve yangın konuları ağır basar.

Bugün dükkân olarak kullanacağınız bir yeri ileride atölyeye çevirme ihtimaliniz varsa, zemin betonunu, elektrik altyapısını ve tavan yüksekliğini baştan o ihtimale göre seçmek, sonradan yıkıp yeniden yapmaktan çok daha kolaydır.

Yan duvarlar, komşular ve yangın

Sanayi sitelerinde dükkânlar çoğu zaman bitişik nizamdadır; iki atölye arasında ortak ya da yan yana iki duvar bulunur. Bu, yangının ve gürültünün yan dükkâna geçmesini kolaylaştırır. Boya, tiner, yağ ya da ahşap gibi yanıcı malzemeyle çalışılan atölyelerde ayırıcı duvarlar, kaçış yolu ve yangın söndürme ekipmanı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre değerlendirilmelidir. Ayrıntısı ticari binada yangın yönetmeliği yazısında.

Komşunuzun yapısına dayanarak temel kazmak ya da onun duvarını taşıyıcı gibi kullanmak sorun çıkarır. Bitişik temeller, komşu yapının durumu görülerek projelendirilmelidir.

Turhal’da ve Tokat’ın ilçelerinde atölye yaparken

Doğru kapıyı bulun: Parselinizin hangi belediyenin sınırında kaldığını ve sitenin imar planının güncel hâlini belediyenin imar müdürlüğünden öğrenin. Sitenin kendi kurallarını da yönetimden yazılı olarak isteyin.
Kış: Turhal gibi iç kesimlerde kış soğuk ve karlıdır; atölyede kışın çalışılacaksa yalıtımlı çatı ve cephe, ısıtma maliyetini doğrudan etkiler. Çatı ve oluklar kar yüküne göre seçilmelidir.
Tarım makineleri: Traktör ya da tarım makinesi tamiri yapacaksanız, bu makineler büyük kapı, yüksek tavan ve sağlam zemin ister.

Sık yapılan hatalar

Site yönetiminin cephe ve tabela kurallarını öğrenmeden proje çizdirmek.
Atölyeye girecek makineleri yazmadan zemin betonunu “standart” kalınlıkta dökmek.
Elektrik gücünü, makineler alındıktan sonra düşünmek.
Asma katı imar kurallarına bakmadan sonradan eklemek.
Yan dükkânla ortak duvarı yangın açısından hiç değerlendirmemek.
İskânı ertelemek ve işyeri açma ruhsatında takılmak.