Zorunlu deprem sigortası (DASK) neyi karşılar, neyi karşılamaz?

DASK, yani zorunlu deprem sigortası, yalnızca binanın kendisini sigortalar: deprem ve depremin doğrudan yol açtığı yangın, patlama, tsunami ve yer kayması sonucunda binada oluşan maddi zararı, poliçedeki teminat limitine kadar öder. Evinizdeki eşyayı, kira kaybını, işinizin durmasından doğan zararı ve can kaybını ya da yaralanmayı karşılamaz. Bu yüzden DASK gereklidir ama tek başına yeterli değildir; ne kadar koruma sağladığını bilmek, eksik kalan yeri doğru tamamlamanızı sağlar.

DASK’ın kısaca tanımı

Zorunlu deprem sigortası, 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’na dayanır ve Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından yürütülür. Poliçeyi sigorta şirketleri ve acenteler DASK adına düzenler. Tapuya kayıtlı ve konut olarak kullanılan binalar ile bu binalardaki büro, muayenehane gibi bağımsız bölümler kapsama girer.

Adı gibi zorunludur: tapuda alım satım işlemlerinde ve elektrik, su, doğalgaz aboneliklerinde geçerli bir DASK poliçesi aranır. Ama bu kontroller her yıl yapılmaz. Poliçe bir yıllıktır ve yenilemeyi takip etmezseniz süresi sessizce dolar; pek çok ev sahibi, abonelik için bir kez yaptırdığı poliçenin yıllar önce bittiğini ancak hasar olunca fark eder.

Neleri karşılar

DASK, binanın taşıyıcı ve ortak kısımlarındaki hasarı karşılar. Genel olarak şunlar bu kapsamdadır:

Temeller, kolonlar, kirişler ve taşıyıcı duvarlar,
Bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar,
Tavanlar, döşemeler ve merdivenler,
Çatı,
Asansör boşluğu, sahanlık ve koridor gibi ortak alanlar.

Hasarın kaynağı deprem olmalıdır. Depremden sonra çıkan bir yangın, gaz patlaması ya da depremin tetiklediği bir toprak kayması da kapsamdadır.

Neleri karşılamaz

Burada beklentiler en çok yanılır. DASK şunları ödemez:

Eşya: Mobilya, beyaz eşya, elektronik ve kişisel eşyalar.
Kira ve konaklama: Evinizde oturamadığınız sürede ödeyeceğiniz kira ya da otel masrafı.
İş kaybı: Dükkânınızın ya da işinizin kapalı kaldığı dönemin gelir kaybı.
Can ve sağlık: Ölüm ve yaralanma.
Limiti aşan zarar: Teminat limitinin üstünde kalan hasar.
Kapsam dışı yapılar: Tamamen ticari ya da sanayi amaçlı kullanılan binalar ve kamu binaları DASK kapsamında değildir; bunlar için ayrı sigortalar vardır.

Bunlar için konut ya da işyeri sigortanıza deprem teminatı ekletebilirsiniz. Bu ek sigorta, DASK limitini aşan bina zararını ve eşyayı karşılayacak şekilde düzenlenebilir. Ayrıntıyı ve güncel koşulları sigorta şirketinize sorun.

Teminat limiti: “evimin değerini öder mi?”

Hayır, DASK evinizin piyasa değerini ödemez. Sigorta bedeli, binanın yapı tarzına ve yüzölçümüne göre yeniden yapım maliyeti üzerinden hesaplanır ve her yıl belirlenen bir azami limitle sınırlıdır. Ayrıca her hasarda poliçede yazan bir muafiyet tutarı sizin üzerinizde kalır.

Bu limitler ve tarifeler her yıl değişebilir. Kendi poliçenizdeki teminat tutarını ve muafiyeti poliçenin üzerinden okuyun; anlamadığınız bir satır varsa acentenize sorun. Değerli bir konutunuz varsa, DASK’ın ödeyeceği tutar ile evin yeniden yapım maliyeti arasındaki farkı bilmek, ek sigorta kararını kolaylaştırır.

Hasar olursa başvuru nasıl yapılır

Önce güvenlik. Hasarlı binaya girmeyin; resmi hasar tespiti yapılmadan eve dönmeyin. Ne yapacağınız depremden sonra çatlak yazısında anlatılıyor.
Hasarı bildirin. DASK’ın hasar ihbar kanallarından ya da poliçeyi aldığınız acente üzerinden bildirim yapın. Poliçe numaranızı, adresinizi ve telefonunuzu hazır tutun.
Belgeleyin. Güvenli bir mesafeden, binanın dışını ve görebildiğiniz hasarı tarih belli olacak şekilde fotoğraflayın.
Eksper incelemesi. DASK’ın görevlendirdiği eksper binaya gelir ve hasarı değerlendirir. Resmi hasar tespiti sonucu da bu süreçte dikkate alınır.
Ödeme ve itiraz. Hesaplanan tutar size bildirilir. Hasar tespitine ya da tutara katılmıyorsanız itiraz yolları vardır; süreleri bildirimde yazar.

Büyük depremlerden sonra başvuru sayısı çok yüksek olur. Belgelerinizi önceden bir yerde, örneğin telefonunuzda ve bir yakınınızda saklamak işleri hızlandırır.

Tokat’ta DASK’ı gözden kaçırmamak için

Fay hattının il içinden geçtiği Tokat’ta deprem sigortası bir formalite değildir. Yine de bazı durumlarda kolayca unutulur:

Köydeki baba evi ve yazlık: Sürekli oturulmayan evlerin poliçesi çoğu zaman yenilenmez. Tapu ve yapı durumuna göre kapsama girip girmediğini acentenize sorun.
Gurbetteki ev sahipleri: Yurt dışında ya da büyükşehirde yaşayıp Tokat’taki evini kiraya verenler için poliçeyi bir yakına emanet etmek yerine yenileme tarihini kendileri izlemek daha güvenlidir.
Mirasla kalan daireler: Hisseli tapularda poliçenin kimin adına ve güncel olup olmadığı belirsiz kalabilir.
Kiracılar: DASK ev sahibinin sorumluluğundadır. Kiracıysanız eşyanız için kendi konut sigortanızı düşünün.

Poliçenizin geçerli olup olmadığını DASK’ın internet sitesinden ya da acentenizden öğrenebilirsiniz.

Sigorta ile binanın güvenliği arasındaki fark

DASK’ı doğru değerlendirmek için onun ne olmadığını da bilmek gerekir. Sigorta, depremden sonra binanın onarımı ya da yeniden yapımı için bir kaynak sağlar; depremde içeride olanları korumaz. Bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığını sigorta şirketi incelemez ve poliçe bu konuda hiçbir şey söylemez.

Bu yüzden iki işi ayrı ayrı yapmak gerekir: poliçeyi güncel tutmak ve binanın durumunu bir mühendise inceletmek. İkincisi için binam depreme dayanıklı mı yazısı iyi bir başlangıçtır.

Sık yapılan hatalar

DASK’ı binanın sağlam olduğunun belgesi sanmak; sigorta binayı güçlendirmez, yalnızca zararın bir kısmını öder.
Poliçenin her yıl yenilenmesi gerektiğini unutmak.
Poliçede yazan metrekare ve yapı tarzını kontrol etmemek; yanlış bilgi ödemeyi etkileyebilir.
Eşyanın da sigortalı olduğunu düşünmek.
Hasardan sonra eksper gelmeden enkazı kaldırmak ya da onarıma başlamak.
Teminat limitini hiç okumamak ve ek konut sigortası seçeneğini sormamak.