Sobalı evden doğalgaz ve radyatörlü sisteme geçerken nelere dikkat edilmeli?

Sobadan kombili sisteme geçiş, evde yapılabilecek en büyük konfor ve güvenlik değişikliklerinden biridir, ama iki ayrı işten oluşur: doğalgaz iç tesisatı ve radyatörlü ısıtma tesisatı. Doğalgaz iç tesisatını mutlaka bölgenizdeki doğalgaz dağıtım şirketinin yetkilendirdiği bir firma projelendirip yapar; proje dağıtım şirketince onaylanmadan ve tesisat kontrol edilmeden gaz açılmaz. Bunun yanında bacanın uygunluğu, eski soba bacalarının durumu, kombinin doğru kapasitede seçilmesi ve evin ısı yalıtımı, sistemin hem güvenli hem de ekonomik çalışmasını belirler.

İlk soru: şebeke evinize geliyor mu

İşe başlamadan önce bölgenizdeki doğalgaz dağıtım şirketine sokağınızda ya da binanızda şebeke olup olmadığını sorun. İl ve ilçe merkezlerinde şebeke yaygın olsa da her mahalleye, her köye ulaşmamış olabilir. Binanın önüne kadar gelen bir hat yoksa servis kutusunun ne zaman ve nasıl yapılacağını yine dağıtım şirketi söyler.

Apartmanda yaşıyorsanız ortak kolon hattı ve servis kutusu için kat maliklerinin kararı gerekir. Binada bazı daireler doğalgaza geçmiş, bazıları geçmemişse, sonradan geçecek daireler için kolon hattının yeterli olup olmadığı da sorulmalıdır.

Doğalgaz iç tesisatının adımları

Uygulamada süreç genellikle şu sırayla ilerler:

Abonelik ve bilgi: Dağıtım şirketinden abonelik koşullarını ve yetkili firma listesini öğrenin.
Yetkili firma seçimi: Listede yer alan birkaç firmadan keşif ve teklif isteyin. Teklifte cihaz markası ve modeli, radyatör sayısı ve boyu, boru güzergâhı, baca ve işçilik ayrı ayrı yazmalıdır.
Proje: Firma, evin planına göre doğalgaz iç tesisat projesini hazırlar ve dağıtım şirketine onaya sunar.
Uygulama: Onaylanan projeye göre boru, vana, kombi ve baca bağlantısı yapılır.
Test ve kontrol: Tesisatın sızdırmazlık testi yapılır ve dağıtım şirketi kontrol eder. Sorun çıkarsa düzeltilmeden onay verilmez.
Gaz açma ve ilk çalıştırma: Onaydan sonra sayaç takılır, gaz açılır ve kombi ilk kez çalıştırılır. Kombi garanti şartları için ilk çalıştırmanın yetkili serviste yapılması gerekebilir.

Doğalgaz tesisatında yetkisiz bir ustaya “küçük bir ek” yaptırmak, bir vanayı yerinden almak ya da cihazı kendiniz taşımak, hayati risk doğurur ve aboneliğinizi de tehlikeye atar. Her değişiklik için yine yetkili firmaya başvurun.

Firmalar arasında karşılaştırma yaparken yalnızca toplam fiyata bakmayın. Aynı fiyatın içinde farklı cihaz sınıfları, farklı radyatör boyları ve farklı garanti koşulları olabilir. İşin ne kadar süreceğini, proje onayı ve kontrol sırasında evde kimin bulunması gerektiğini ve iş bitiminde hangi belgelerin teslim edileceğini de sorun.

Radyatör tesisatı ve kombi seçimi

Sobalı evde radyatör hattı yoksa bu ayrı bir tesisat işidir. Dikkat edilecekler:

Isı kaybı hesabı: Kombinin kapasitesi ve her odadaki radyatörün boyu, evin metrekaresine göre değil, odanın ısı kaybına göre seçilmelidir. Dış duvar sayısı, pencere büyüklüğü ve yalıtım durumu bu hesabı değiştirir.
Radyatör yeri: En soğuk yüzey olan pencerelerin altı, radyatör için genellikle uygun yerdir.
Boru güzergâhı: Borular duvar içinden, döşeme altından ya da süpürgelik boyunca geçebilir. Kırım yapılacaksa elektrik ve sıhhi tesisat yenilemesini aynı işe koymak düşünülmelidir.
Termostatik vana ve oda termostatı: Kullanılmayan odayı kısmak ve sıcaklığı sabit tutmak yakıt tasarrufunun en kolay yoludur.
Kombi yeri: Kombinin konulacağı yer ve bacası projede belirlenir. Yatak odası ve banyo gibi yerler için sınırlamalar vardır; bunu yetkili firma söyler.

Bacalar ve karbonmonoksit

Sobalı evlerin en önemli mirası bacalardır. Kombi için kullanılacak baca, cihazın türüne ve projeye uygun olmalıdır. Eski soba bacalarının kombi ile birlikte kullanılması, iki cihazın aynı bacaya bağlanması ya da kullanılmayan soba deliklerinin açık bırakılması tehlikelidir.

Kullanılmayacak soba bacalarının nasıl kapatılacağını yetkili firmaya sorun.
Evde hâlâ bir soba ya da şömine kalacaksa bunun bacası kombiden tamamen ayrı olmalıdır.
Kombinin ve varsa ocak ve şofbenin bulunduğu mekânın havalandırma şartlarına uyun; havalandırma menfezlerini kapatmayın.
Karbonmonoksit dedektörü takın. Bu gaz renksiz ve kokusuzdur; dedektör sizi uyaran tek şey olabilir.

Tokat’ta sobadan kombiye geçerken

Sobayla ısınan eski Tokat evlerinin önemli bir kısmında duvar, çatı ve pencere yalıtımı ya hiç yoktur ya da yetersizdir. Yalıtımsız bir eve kombi takmak sobanın kirini ve zahmetini ortadan kaldırır, ama ısı kaybını azaltmaz. Bu yüzden geçişi planlarken yalıtım ve pencere işlerini de aynı hesaba katın: önce kaybı azaltmak, ardından ona göre kombi ve radyatör seçmek, daha küçük bir cihazla daha az yakıt harcamak demektir. Bu konuları mantolama ve pencere değişimi yazılarında ele aldık.

Tesisat işlerini yaz aylarında yapmak, kış gelmeden sistemi deneme imkânı verir. Kışın ortasında sobayı söküp yeni sistem bitene kadar evde ısıtmasız kalmak, özellikle yaşlılar ve çocuklar için zordur. Şebekenin olmadığı köylerde ise radyatörlü sistem farklı bir ısı kaynağıyla da kurulabilir; bu seçenekleri bir makine mühendisi ya da tesisat firmasıyla konuşun.

Radyatör hattı için duvar ve döşeme açılacaksa elektrik tesisatını da aynı anda gözden geçirin; ayrıntısı eski binada elektrik tesisatı yazısında.

Sık yapılan hatalar

Dağıtım şirketinin yetkilendirmediği bir ustaya tesisat yaptırmak.
Kombiyi ısı kaybı hesabı yapmadan, “büyük olsun” diye seçmek.
Eski soba bacasını kontrol ettirmeden kombiye bağlamak ya da açık bırakmak.
Karbonmonoksit dedektörü takmamak.
Yalıtımsız eve yalnızca kombi takıp faturanın düşmesini beklemek.
Tesisatı kışın ortasında, evde ısınma imkânı yokken yaptırmak.