İnşaat all risk sigortası nedir, gerekli mi?

İnşaat all risk sigortası, inşaat süresince şantiyedeki yapıyı, malzemeyi ve çoğu zaman ekipmanı ani ve beklenmedik hasarlara karşı koruyan bir poliçedir: yangın, sel ve su baskını, fırtına, hırsızlık, kaza ve ek teminatla deprem gibi. Özel bir işte kanunen zorunlu değildir. Ama banka kredisi kullanıyorsanız, işin bedeli yüksekse ya da şantiye riskli bir yerdeyse, çoğu zaman yaptırılması akıllıca ve bazen sözleşme ya da banka gereği şarttır. Kimin yaptıracağı, neyi kapsayacağı ve poliçede kimin lehtar olacağı sözleşmede yazmalıdır.

Neyi kapsar, neyi kapsamaz

İnşaat all risk poliçesi adındaki “all” kelimesine rağmen her şeyi kapsamaz. Poliçe, açıkça hariç tutulmayan ani ve beklenmedik fiziksel hasarları karşılar. Genel bir çerçeve:

Genellikle kapsananlar:

Yangın, yıldırım, patlama.
Sel, su baskını, fırtına, kar ağırlığı.
Hırsızlık ve kötü niyetli hareketler.
Montaj ve yapım sırasında oluşan kazalar sonucu yapıda doğan hasar.
Deprem ve yanardağ püskürmesi, çoğu zaman ek teminat olarak.

Genellikle hariç tutulanlar ya da ayrıca eklenmesi gerekenler:

Tasarım hatasının, kusurlu malzemenin ya da kötü işçiliğin kendisi. Bunların yol açtığı diğer hasarlar kapsamda olabilir; poliçeyi okuyun.
Aşınma, paslanma, olağan bozulma.
Makinelerin kendi mekanik ve elektrik arızaları.
İşin durdurulmasından doğan zararlar ve gecikme cezaları.
Kasıtlı hasar.

Bunun yanında poliçeye eklenebilecek teminatlar vardır: üçüncü şahıslara verilecek zararlar için mali sorumluluk, şantiyedeki inşaat makineleri, enkaz kaldırma masrafları ve teslimden sonraki bakım dönemi gibi. Hangi teminatların gerektiğini işin büyüklüğüne ve yerine göre sigorta acentenizle konuşun.

Kim yaptırmalı

Uygulamada poliçeyi çoğu zaman müteahhit yaptırır, çünkü şantiyeyi o yönetir ve hasarın ilk muhatabıdır. Ama iş sahibinin de yapıda doğrudan menfaati vardır. İyi kurulmuş bir düzende:

Sözleşmede sigortayı kimin yaptıracağı ve primin kime ait olduğu yazılır.
Poliçede hem müteahhit hem iş sahibi sigortalı ya da lehtar olarak yer alır. Banka kredisi varsa banka da lehtar olabilir.
Sigorta bedeli, sözleşme bedeline ve işin toplam değerine göre belirlenir. Eksik gösterilen bedel, hasarda eksik ödeme demektir.
Poliçe süresi, işin başlangıcından teslimine kadar uzanır; iş uzarsa poliçe de uzatılmalıdır.
Poliçenin bir kopyası iş sahibine verilir.

Kamu ihalelerinde bu konu sözleşme ve şartnamelerde düzenlenir; idarenin istediği teminatlar ihale dokümanında yer alır.

Primi neler belirler

Prim tutarı sabit bir oran değildir. Sigorta şirketi şu etkenlere bakarak fiyat verir:

İşin toplam bedeli ve sigorta bedeli.
Yapının türü: betonarme, çelik, prefabrik; bina, depo, köprü.
Şantiyenin yeri: deprem tehlikesi, sel ve heyelan riski, çevredeki yapılar.
İşin süresi.
Seçilen ek teminatlar ve muafiyet tutarı.
Firmanın ve şantiyenin güvenlik önlemleri: bekçi, çit, kamera, yangın söndürme ekipmanı.

Hasar olduğunda ne yapılacağını da baştan bilin. Hasarı fotoğraflayın, sigorta şirketine poliçede yazan süre içinde bildirin, eksper gelmeden hasarlı bölümü kaldırmayın ama daha büyük zararı önlemek için gereken güvenlik önlemlerini alın. Hırsızlıkta karakola başvurup tutanak alın. Bu adımlar atlanırsa, kapsamdaki bir hasar bile ödenmeyebilir.

Muafiyet, her hasarda sizin üstleneceğiniz kısımdır. Muafiyeti yükseltmek primi düşürür ama küçük hasarların karşılanmamasına yol açar. Birkaç acenteden aynı teminatlarla teklif almak, karşılaştırmayı anlamlı kılar.

Poliçeyi okurken sorulacaklar

Poliçe elinize geldiğinde birkaç soruyu acenteye yazılı sorun: Sigorta bedeli sözleşme bedelini ve sonradan eklenen ek işleri karşılıyor mu? Şantiyede depolanan ama henüz monte edilmemiş malzeme kapsamda mı? Deprem ve sel teminatı için ayrı muafiyet var mı? Teslimden sonraki bakım döneminde müteahhidin yaptığı onarımlar sırasında doğan hasar karşılanıyor mu? Bu soruların cevabı, bir hasar günü yaşayacağınız sürprizleri baştan ortadan kaldırır.

Diğer sigortalarla farkı

İnşaat all risk, inşaat dönemine özgüdür. Diğer sigortalarla karıştırılmamalıdır:

Çalışanların sigortası: İşçilerin sosyal güvenlik kaydı ve iş kazası sorumluluğu ayrı bir konudur ve işveren olarak müteahhidin yasal yükümlülüğüdür. All risk bunun yerine geçmez.
İşveren mali sorumluluk: Bir iş kazasında işverene yöneltilebilecek tazminat taleplerine karşı ayrı ya da ek teminat olarak yaptırılabilir.
DASK: Zorunlu deprem sigortası, tamamlanmış konutlar içindir; inşaat dönemini kapsamaz. Ayrıntısı DASK neyi karşılar yazısında.
Yangın ve işyeri sigortası: Bina teslim alınıp kullanılmaya başlandıktan sonra devreye girer. Teslim günü, all risk biterken bu poliçelerin başlaması için hazırlığı önceden yapın.

Tokat’ta hangi riskler öne çıkar

Tokat’ta bir işletme binası, depo ya da ahır yaptırırken poliçenin teminatlarını bölgenin gerçek risklerine göre seçin:

Deprem: Kuzey Anadolu Fayı, Kelkit vadisi boyunca Reşadiye, Niksar ve Erbaa’dan geçer. Bu bölgelerdeki şantiyelerde deprem teminatını ciddi olarak değerlendirin.
Sel ve su baskını: Yeşilırmak ve Kelkit boyundaki düz alanlar ve dere yatağına yakın arsalar su baskını açısından sorgulanmalıdır.
Kar yükü: İç kesimlerde kışın yarım kalmış çatılar ve çelik taşıyıcılar kar yüküyle zorlanabilir. KTC Yapı’nın MR İnşaa Yapıları ile birlikte yaptığı TOGÜ garajında çelik taşıyıcı sistemin bir bölümü karla kaplı bir şantiyede kuruldu; kışa sarkan işlerde bu teminatın ve şantiye önlemlerinin önemi artar.
Hırsızlık: Yerleşimden uzak şantiyelerde demir, kablo ve ekipman hırsızlığı bir risktir. Poliçe şartları bekçi ya da çit gibi önlemler isteyebilir.

Kontrol listesi

Sigortayı kimin yaptıracağı ve primi kimin ödeyeceği sözleşmede yazılı mı?
İş sahibi ve varsa banka poliçede lehtar mı?
Sigorta bedeli işin gerçek değerini karşılıyor mu?
Deprem, sel ve üçüncü şahıs teminatları değerlendirildi mi?
Muafiyet tutarını ve hariç tutulan durumları okudunuz mu?
İş uzarsa poliçenin de uzatılacağı belli mi?
Teslimden sonra başlayacak yangın ve işyeri sigortası hazır mı?